Γλωσσάριο

Φαρμακευτική ανάπτυξη

είναι η διαδικασία ανάπτυξης ενός φαρμακευτικού προϊόντος που περιέχει ένα ή περισσότερα συγκεκριμένα δραστικά φαρμακευτικά συστατικά (APIs) σε μια συγκεκριμένη δοσολογική μορφή. Περιλαμβάνει:

• την επιλογή των κατάλληλων εκδόχων,
• τον προσδιορισμό της κατάλληλης οδού(-ων) χορήγησης και της(των) δοσολογικής(-ών) μορφής(-ών) και
• το σχεδιασμό της διαδικασίας παρασκευής προκειμένου να επιτευχθεί ένα φαρμακευτικό προϊόν που είναι σταθερό, ασφαλές, αποτελεσματικό και βολικό για τον ασθενή στη χρήση.

Η φαρμακευτική ανάπτυξη περιλαμβάνει:

• τον φυσικοχημικό και βιολογικό χαρακτηρισμό του API,
• αξιολόγηση της πιθανής επίδρασης των φυσικοχημικών ιδιοτήτων του API στην απόδοση του τελικού προϊόντος,
• την επιλογή των κατάλληλων εκδόχων, τον καθορισμό των συγκεντρώσεών τους και της επίδρασής τους στη σταθερότητα και τον προσδιορισμό της βιοδιαθεσιμότητας του τελικού σκευάσματος- και τέλος τη διαπίστωση της συμβατότητας του API με τα έκδοχα και με τυχόν άλλα API που μπορεί να υπάρχουν στο σκεύασμα.

Για τον φυσικοχημικό χαρακτηρισμό των API και των εκδόχων απαιτούνται διάφορες τεχνικές- σε αυτές περιλαμβάνονται η θερμική ανάλυση και η ρεολογία.

Η θερμική ανάλυση είναι ζωτικής σημασίας για την κατανόηση της φυσικής και χημικής σταθερότητας, της συμβατότητας, του πολυμορφισμού και των χαρακτηριστικών επεξεργασίας των φαρμακευτικών ενώσεων. Οι βασικές μέθοδοι θερμικής ανάλυσης περιλαμβάνουν τη διαφορική θερμιδομετρία σάρωσης (DSC), τη θερμοβαρυμετρική ανάλυση (TGA) και τη θερμομηχανική ανάλυση (TMA)- βλέπε πίνακα 1.

Η ρεολογία συμβάλλει στην ανάπτυξη και βελτιστοποίηση της σύνθεσης, της επεξεργασίας, της σταθερότητας και της χορήγησης των φαρμακευτικών προϊόντων. Παρέχει πληροφορίες σχετικά με το ιξώδες, την ιξωδοελαστικότητα και την υφή των σκευασμάτων (πίνακας 1), οι οποίες είναι απαραίτητες για τη διασφάλιση της σταθερής ποιότητας, της αποτελεσματικότητας και της αποδοχής από τους ασθενείς.

Η φαρμακευτική ανάπτυξη καθοδηγείται από τις κατευθυντήριες γραμμές ICH*, ιδίως από την ICH Q8 (R2) (Φαρμακευτική ανάπτυξη), η οποία παρέχει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο για μια συστηματική προσέγγιση στην ανάπτυξη φαρμάκων. Άλλες κατευθυντήριες γραμμές, όπως η ICH Q9 (Διαχείριση κινδύνων ποιότητας) και η ICH Q10 (Φαρμακευτικό σύστημα ποιότητας), συμπληρώνουν την ICH Q8 (R2). Η πρώτη παρέχει αρχές και παραδείγματα εργαλείων για τη διαχείριση κινδύνων ποιότητας και η δεύτερη θεσπίζει ένα ολοκληρωμένο σύστημα ποιότητας για ολόκληρο τον κύκλο ζωής ενός φαρμακευτικού προϊόντος.

*ICH: Διεθνές Συμβούλιο Εναρμόνισης

Πίνακας 1: Θερμική ανάλυση και ρεολογία που εφαρμόζονται στη φαρμακευτική ανάπτυξη.